خانه > مقاله > توهم توطئه: شالوده گفتمان رهبر

توهم توطئه: شالوده گفتمان رهبر

3 سپتامبر 2011 بیان دیدگاه Go to comments

توهم توطئه در تاروپود فرهنگ خاورميانه تنيده است و به يکى از ارکان اصلى گفتمان و انديشه سياسى در اين ديار تبديل شده است. به باور دانيل پايپس [1] با ناديده گرفتن اين پديده که تقريبا ٌ در تمام منطقه همه گير است، برخى از ويژگى هاى دنياى سياست جهان عرب و ايران در پرده اى از ابهام فرو ميرود. واکاوى شرايط اين منطقه بدون در نظر گرفتن » دست پنهان » همان اندازه زيان بار است که مطالعه اقتصاد امريکا بدون وال استريت و يا سياست هاى اتحاد جماهير شوروى بدون مارکسيزم لنينيزم» [1]

در ايران با توجه به پديده بالا، هر رويدادى در ميان حکومتگران به سادگى با جمله «كار دشمن » تفسير مى شود. در همين رابطه بحث و جدل سياسى در كشور از واژه هاى زير انباشته است:
«توطئه، جاسوس، خيانت، وابسته، خطر خارجى، دست هاى خارجى، نفوذ بيگانه، اسرار، نقشه، عروسك، ستون پنجم، نوكر استكبار، پشت پرده و پشت صحنه و[ بتازگى تهاجم فرهنگى و جنگ نرم]. بكار بردن واژه هاى بالا در گفتمان سياسى حکومتگران به اين مفهوم است كه نخبگان سياسى داخلى، عروسك هايى اند كه با بند هاى پنهان قدرت هاى خارجى مهار شده اند. پيام اين است كه يك ناظر با هوش بايد از ظواهر چشم پوشى كرده و روى پيوند هاى پنهان دقت كند. تنها در آن زمان است كه مى توان از توطئه سر در آورد، به دستور كار پنهانى پى برد و مجرمين حقيقى را شناخت.»[2]

 

پژوهشگران علل رواج بيمارى توهم توطنه را به دلايل تاريخى و کارکرد استعمار در منطقه و کشور (ابراهاميان)، ميهن پرستى ايرانيان ( مجيد تهرانيان) و باورهاى اسلامى از جمله تأويل گرايى و پنهان کارى ( تقيه ) ( دانيل پيپس ) نسبت داده اند.

توهم توطئه در کشورهاى غربى نيز بدايل ديگر و بشدت بسيار محدود ترى وجود دارد اما به باور ابراهاميان در ايران بيشتر از کشورهاى ديگر رايج است. اين بيمارى که مفهومى کاملا ٌ سياسى دارد در ميان نيروهاى سياسى نيز گسترده است و هر نيرويى بنا بر فلسفه سياسى اش بر توطئه اى خاص و بازيگران ويژه اى انگشت گذاشته است.

در گذشته براى آيت الله خمينى استعمار به كمك اقليت ها كه ستون پنجم دشمن را تشكيل مى دهند، تهديد دائمى براى مردم مسلمان بشمار مى آمد. براى چپ ها، امپرياليست ها به كمك طبقات بالاى جامعه، عليه كارگران و دهقانان كشور توطئه مى چيدند. جبهه ملى گمان داشت كه امپرياليسم، اينبار بيشتر به صورت پديده اى سياسى، با سرنگونى مصدق، سخنگوى واقعى ملت، در كشور پايگاه بدست آورد. سلطنت طلبان باور داشتند كه قدرت هاى خارجى به ويژه انگليس و روسيه، مرتب مى كوشند كه سلسله پهلوى بويژه سلطنت محمد رضا شاه را سرنگون كنند. [3] و هم اکنون دستگاه رهبرى سياسى کشور هر گونه حرکت غيرخودى را به عوامل دشمن نسبت مى دهد و هرگونه کنش مدنى را » جنگ نرم » می سنجد.

تاثير توهم توطئه در گفتمان رهبران کشور مى تواند پى امدهاى فاجعه بارى بيانجامد. چنانچه اين بيمارى در سال ٦١-١٣٦٠ راه را براى اعدام هاى گسترده در کشور گشود. هنگامى كه در سال ١٣٦٠، سازمان مجاهدين تلاش كرد جمهورى اسلامى را سرنگون سازد، آيت الله خمينى ادعا كرد كه سازمان سيا، در حال برنامه ريزى براى تكرار كودتاى سال ١٣٣٢ است و بدين ترتيب نه تنها مجاهدين بلكه پاى تمام مخالفين بميان كشيده شد. جمهورى اسلامى در طول شش هفته، بيش از هزار زندانى را اعدام كرد. قربانيان اين جنايت را نه تنها مجاهدين بلكه سلطنت طلبان، بهايى ها، كليمى ها، كردها، بلوچ ها، عرب ها، قشقايى ها تركمن ها، اعضاى جبهه ملى، مائوئيست ها، ماركسيست هاى استالين ستيز و حتى دختران جوان غير سياسى كه در زمان و محل نامناسب گرفتار شده بودند، تشكيل مى دادند. در هيچ زمانى پيش از آن، جوخه هاى اعدام، چنين شمارى را در چنين زمان كوتاهى با چنين اتهام بى اساسى به كام مرگ نفرستاده بودند. [4]

امروزه در دوره ولايت فقيه دوم نيز توهم توطئه در ميان دست اندرکاران، امامان جمعه، نيروهاى امنيتى – نظامى و سه قواى کشور نيز پا برجاست و کوچکترين کنش مدنى، دينى و حتى تفريحى جوانان نيز با بدبينى بيمارگونه و توطئه پندارانه سنجيده مى شود. نمونه بارز آن آب بازى، هندوانه خورى و شيشه پاک کنى گروه هايى از جوانان بود که يا براى شادمانى و يا براى کمک به کودکان خيابانى با انگ توطئه دشمنان و جنگ نرم روبرو شدند و مورد هجوم پليس قرار گرفته و يا بازداشت شدند.

در اين ميان رديابى اين پديده در گفتمان و گفته هاى رهبر از اهميت ويژه اى برخوردار است چرا که با توجه به اختيارات قانونى گسترده و فراقانونى خود ساخته و تکيه وى بر نيروهاى امنيتى – نظامى، تفکرات توطئه پندارانه مى تواند به تصميم گيرى هاى غيرکارشناسانه، نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب هاى وحشيانه سياسى منجر شود. در زير با مرور برخى سخنرانى هاى رهبر گستردگى اين پديده را در گفتمان وى نشان مى دهم.

دشمن محورى در گفتار

هر خواننده اى با مراجعه به پايگاه اطلاع رسانى رهبر جمهورى اسلامى و خواندن برخى از مطالب آرشيو بيانات ايشان به رگه هاى پررنگ » دشمن محورى » در اغلب سخنرانى هاى رهبر روبرو مى گردد که ملغمه اى از غرب ستيزى، مدرنيته ستيزى و بيمارى توهم توطئه است. به باور رهبر جمهورى اسلامى غرب شبانه روز عليه جمهورى اسلامى در تمام زمينه ها سرگرم توطئه است. بطور نمونه دشمنان دوهدف را در دانشگاه ها دنبال مى کنند: دين زدايى و علم زدايى. آنها با روش هاى پيچيده مى کوشند دانشجو و استاد را با کارهاى غير علمى سرگرم کنند تا شکوفايى علمى تحقق نيابد. سلطه گران مى کوشند نسل جوان داشجو را به » بى ايمانى، ولنگارى عقيدتى و هرزه پويى ذهنى » سوق دهند. افزون برين با ترور دانشمندان تلاش دارند با ايجاد ترس در دانشمندان ايران حرکت علمى کشور را متوقف کنند.

– آمريکايى ها در منطقه به کمک صيهونيستها در تلاشند انقلاب اسلامى ملتها را منحرف کنند و بر اينها مسلط شوند. » در انقلاب ما هم اختلاف ايجاد كردند، نفوذ پيدا كردند، اقوام را به جان هم انداختند، درگيرى‌هاى داخلى درست كردند، يك دشمن خارجى را تحريك كردند كه به ما حمله‌ى نظامى كند، لشكركشى كند؛ اينها همه اتفاق افتاد.»

– تحليل غربى ها در مورد اوضاع اقتصادى شان کامل و شفاف نيست » بخشى از قضاياست؛ همه‌ى مطالب گفته نميشود. اتاقهاى فكر و سياست‌سازان پشت پرده، طراحان مسائل جهانى در كشورهاى قدرتمند عالم – كه عمده‌ى رسانه‌ها هم دست آنهاست – راضى نيستند كه ابعاد اين بحران براى مردم دنيا آشكار شود».

– دشمنان در تلاشند از انتخابات در کشور سوء استفاده کنند و به امنيت کشور ضربه زنند: » آحاد مردم، مسئولان مختلف، « منبرداران و فعالان سیاسی» و همه کسانی که می توانند با مردم حرف بزنند باید از انتخابات به عنوان نعمتی الهی پاسداری کنند و هوشیارانه، مراقب چالشهای ضد امنیتی و تلاشهای دشمنان باشند.» » به كورى چشم دشمنها، ما الحمدلله انتخابات را بدون اندك تأخيرى، هميشه سر وقت انجام داديم.»

– از ديگر تلاشهاى دشمنان » رقيق کردن اعتقادات اسلامى و احساسات اسلامى و رسوخ دادن تفکرات الحادى و شبه الحادى از طرق مختلف است. …دستگاه هاى گوناگون تبليغاتى را با مبالغ کلان، با پيگيرى هاى همه جانبه و گسترده، در خدمت تغيير فکر جوانان ما به کار مي گيرند.»

– ترفند ديگر دشمنان ايجاد اختلاف ميان دستگاه هاى مديريت کشور است » … اين اختلاف را به هر شكلى بتوانند، تزريق مي كنند؛ ما بايستى بيدار باشيم. اختلاف سليقه، اختلاف نظر، اختلاف عقيده در مسائل سياسى، نبايد به چالش ميان جناحهاى كشور، ميان عناصر كشور منتهى شود. گناه بزرگ فتنه‌ گران در سال 88 اين بود كه اگر خوشبينانه نگاه كنيم و بگوئيم اينها يك شبهه‌اى، خدشه‌اى در ذهنشان بود، اين خدشه را به صورت ايجاد چالش براى نظام اسلامى مطرح كردند.»

به باور رهبر مسئله اساسى جهان گرم شدن کره زمين، مسايل محيط زيست و مشکلات اقتصادى و فقر و گرسنگى نيست بلکه مسايل مربوط به معنويت انسان و اخلاق انسان و روابط اجتماعى انسان ها با يکديگر است » كه يكى از آنها مسئله‌ى زن و مرد، جايگاه زن، مسئله‌ى زن و شأن زن در جامعه است؛ كه اين حقيقتاً يك بحران است، منتها به رو نمى‌آورند، مطرح نميكنند و سياستهاى مسلط در دنيا به صرفه‌ى خودشان نميدانند و شايد برخلاف راهبردهاى اصلى خودشان مي دانند كه اين مسئله را مطرح كنند.»

» در غرب با حجاب تدريجاً به صورت علنى دارد مخالفت ميشود. عنوانى كه براى اين مخالفت ذكر مي كنند، اين است كه ميگويند حجاب نماد يك حركت مذهبى است؛ ما نمي خواهيم در جوامع ما – كه جوامع لائيك هستند – نمادهاى مذهبى مطرح شوند. به نظر من اين دروغ است؛ بحث مذهب و غير مذهب نيست؛ بحثِ اين است كه سياست راهبردىِ اساسىِ بنيانى غرب بر عرضه شدن و هرزه شدن زن است.»

بهره گيرى ابزارى از » دشمن » و فرار از مسئوليت

يکى از روش هاى رهبران جمهورى اسلامى براى رويارويى با غير خودى ها، رقباى سياسى و يا اجراى قوانين غير دمکراتيک و ارتجاعى در کشور، وابسته جلوه دادن رقيبان به دشمنان بوده است. اينان بخوبى مى دانند که دشمن خط قرمز هر ملتى به شمار مى آيد و اگر کسى به همدستى با دشمن متهم شد و يا کنش و موضعى مورد تأئيد دشمن جلوه داده شد، براحتى مى توان آن رقيب و يا جريان را از گردونه سياسى کشور خارج ساخت. سرنوشت سازمان هاى سياسى غير دولتى، غير دينى و يا غير شيعه و حتى غير خودى پس از انقلاب از نهضت آزادى گرفته تا سازمان هاى چپ، سکولار، قومى و اقليت هاى دينى و حتى اصلاح طلبان بهمين ترتيب رقم خورده است. قوانين غير دمکراتيک و ارتجاعى حکومتگران نيز به بهانه رويارويى با برنامه هاى » دشمن » باجرا در آمده است که رويارويى با ماهواره ها، اينترنت آزاد، اذيت آزار زنان بخاطر نوع پوشش آنها و بازبينى علوم انسانى در دانشگاه ها از انجمله اند.

افزون بر اين توهم توطئه به رهبران متوهم اين امکان را مى دهد که در مورد هر گونه کجروى سياسى، نقض حقوق بشر، سرکوب آزادى ها، پر کردن زندان ها، ناکارآمدى در اداره کشور، بى عدالتى گسترده و فقر و فساد، با پيش کشيدن پاى دشمن از مسئوليت هاى سياسى شانه خالى کنند و هرگونه مشکلى را به دشمن و توطئه هاى دشمن نسبت دهند. آقاى تهرانيان اين موضوع را چنين بيان مى کند » [توطئه پنداران] با توجيهى ساده از پذيرش مسئوليت هاى فردى و جمعى فرار مى كنند….در تاريخ توطئه وجود دارد اما تاريخ را نمى توان توطئه پنداشت. در برابر نيروهاى پيچيده تاريخى، توسل به نظريات توطئه، به معنى فرار از مسئوليت و كنار زدن قوه ادراك است.» [5]

رهبر دوم جمهورى اسلامى با تکيه بر گرايشات توطئه پندارانه و نسبت دادن مشکلات کشور به دشمنان که بى ترديد در نوع حکومت غيردمکراتيک دينى مبتنى بر ولايت فقيه ريشه دارد کوشيده است از پذيرش مسئوليت ناکامى هاى ژرف داخلى و انزواى گسترده سياسى کشور شانه خالى کند. ولايت فقيه دوم با طراحى و پشتيبانى از کودتاى انتخاباتى سال 88 به دهها ميليون نفر اعلان جنگ داد و با ميکروب خواندن آنها کوشيد ازاديخواهان را به همکارى با دشمن متهم ساخته سرکوب وحشيانه زنان و مردان شجاع کشور را توجيه کند غافل از آنکه چرخ تحولات منطقه اى با سرعت در حال گردش است و بهار خاورميانه درختان ازادى ايران را نيز پر شکوفه خواهد ساخت و نظامى دمکراتيک و پاسخگو برقرار خواهد کرد.

پی نوشت ها:

1- Daniel Pipes, The Hidden Hand; Middle East Fears of Conspiracy, (New York: St. Martin’s Press, 1996, 2

2- Ervand Abrahamian, «The Paranid Style in Iranian Politics», Khomenism, (Los Angeles: University of California Press, 1993), 111.

3- همان ص 120

4- همان ص 131

5- Majid Tehranian, «Power and Purity: Iranian Political Cultur, Comunication, and Identity», in Ramin Jahanbegloo, ed. Iran between Tradition & Modernity, (Toronto: Lexington Books, 2004), 191)

از:   م رها

Advertisements
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: